On Thursday, 19th April 2018, Mr. Xhafer Tahiri, Mayor of Vushtrri Municipality, hosted the launch of the Primary Health Care (PHC) Service Packages (SPs) for Diabetes and Hypertension. Non-Communicable Diseases (NCDs) are a global health issue and diabetes and hypertension are known to be two of the most common NCDs that have a major impact on the quality of life for patients and their families, but both are often preventable if people know they are at risk and know that if they make small life-style changes they can reduce those risks. Such life style changes can also reduce the likelihood of long-term complications for patients who already have diabetes or hypertension. The two SPs aim to improve the quality of care by: • Setting standards for the care that should be provided at PHC facilities, based on international best practice • Providing better health education for patients who are at risk of developing diabetes or hypertension, or those who have already been diagnosed. The SPs are based on the World Health Organisation ‘Packages of Essential Non-Communicable Disease (PEN) Protocols,’ which have been adapted to the Kosovo context by national experts, and these are being implemented in Vushtrri, Gjakova, Mitrovica, Malisheve and Fushe Kosovo municipalities using a 2-phased approach. During Phase 1 they will be implemented in the Main Family Medicine Centres, before they are rolled-out to the remaining Family Medicine Centres during Phase 2. During this year AQH has provided technical support to assist the national experts to develop the SPs. This has included developing and adapting all the WHO tools and providing training on how they should be used. In addition the project has provided basic PHC equipment to ensure that each facility has the necessary equipment to deliver diabetes and hypertension services according to the standards in view WHO PEN Protocols for low and middle resource setting countries. As well as providing this equipment for the facilities where SPs will be implemented, the project has also provided the same equipment for all other facilities in the 12 municipalities supported by the project so that they will already have the equipment when SPs are rolled-out in the future. The total investment for this equipment is 405,000 Euro. 12 national experts from PHC and National Institute of Public Health have been trained as ‘Trainer of Trainers’ on the best ways to provide health education using motivational counselling techniques, and training materials have been developed that can be used for future rounds of training. The project has refurbished and equipped Health Resource Centres where staff can provide health education sessions, either for one-to-one or group sessions. These Centres have been established in all 12 municipalities, and not just the 5 municipalities where SPs will be implemented. As well as using the Centres for providing health education on diabetes and hypertension, staff can use them for any PHC health education activities in the municipalities.

  • IMG_2420
  • IMG_2439
  • IMG_2433
  • IMG_2425
  • IMG_2414

Današnjim događajem, pod pokroviteljstvom gdina Xhafer Tahiri, gradonačelnika opštine Vučitrn, obeležava se pokretanje paketa usluga (PS-ova) primarne zdravstvene zaštite (PZZ) za dijabetes i hipertenziju.

Nezarazne bolesti (NCD) su globalno zdravstveno pitanje, a poznato je da su dijabetes i hipertenzija dva najčešća NCD-ova koji imaju veliki uticaj na kvalitet života pacijenata i njihovih porodica, a oba se često mogu sprečiti ako ljudi znaju da su u riziku i znaju da ako naprave male promene u životnom stilu mogu taj rizik značajno smanjiti. Takve promene u životnom stilu mogu takođe smanjiti verovatnoću dugotrajnih komplikacija za pacijente koji već imaju dijabetes ili hipertenziju.

Dva PS-ova imaju za cilj da kvalitet nege poboljšaju preko:

Postavljanja standarda za negu koja treba da se obezbedi u ustanovama PZZ-a, na osnovu najbolje međunarodne prakse

Pružanja bolje zdravstvene edukacije za pacijente koji su u riziku od razvoja dijabetesa ili hipertenzije ili onih kod kojih su ove bolesti već dijagnostifikovane.

PS-ovi su zasnovani na paketima Svetske zdravstvene organizacije „Paketi osnovnih intervencija za nezarazne bolesti (PEN)“, koji su prilagođeni kosovskom kontekstu i koji se primenjuju u Vučitrnu, Đakovici, Mitrovici, Mališevu i Kosovu Polju upotrebom 2-faznog pristupa. Tokom prve faze, oni će se primenjivati u Centrima za glavnu porodičnu medicinu, pre nego što njihova primena počne i u preostalim centrima porodične medicine tokom faze 2.

Tokom ove godine KDZZ je pružio tehničku podršku kako bi pomogao domaćim stručnjacima u razvoju SP-ova. Ovo uključuje razvoj i prilagođavanje svih SZO instrumenata i pružanje obuke o tome kako ih treba koristiti.

Pored toga, projekat je obezbedio osnovnu PZZ opremu kako bi se osiguralo da svaka ustanova ima neophodnu opremu za pružanje usluga dijabetesa i hipertenzije u skladu sa standardima u pogledu SZO PEN protokola za zemlje sa niskim i srednjim resursima. Pored obezbeđivanja ove opreme za ustanove u kojima će se PS-ovi sprovoditi, projekat je obezbedio istu opremu i za sve druge ustanove u 12 opština koje podržava projekat, tako da će te opštine već imati potrebnu opremu kada se PS počne sprovoditi u budućnosti. Ukupna investicija za ovu opremu je 405.000 evra.

12 nacionalnih stručnjaka iz PZZ-a i Nacionalnog instituta za javno zdravlje obučeno je kao „trener trenera“ kako bi na najboljim način pružili zdravstvenu edukaciju koristeći tehnike motivacionog savetovanja, a razvijeni su i materijali za obuku koji se mogu koristiti za buduće runde obuke.

U okviru projekta obnovljeni su i opremljeni Zdravstveni resursni centri u kojima osoblje može da organizuje sesije zdravstvene edukacije, bilo za pojedinačne ili grupne sesije. Ovi centri su uspostavljeni u svih 12 opština, a ne samo u 5 opština u kojima će se sprovoditi PS-ovi. Osim korišćenja Centara za pružanje zdravstvene edukacije o dijabetesu i hipertenziji, osoblje ih može koristiti za bilo koju PZZ zdravstvenu edukaciju u opštinama.